Iwona Łotysz- doradca metodyczny edukacji wczesnoszkolnej

WYKORZYSTANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII NA ETAPIE EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ
 
Kształcenie ogólne w szkole podstawowej tworzy fundament wykształcenia na całe życie. Do jednych z ważniejszych umiejętności zdobywanych przez ucznia w trakcie kształcenia ogólnego przez pierwsze trzy lata nauki należą m.in. umiejętność posługiwania się nowoczesnymi technologiami informacyjno-komunikacyjnymi, w tym także dla wyszukiwania i korzystania z informacji.
Nikt dzisiaj nie ma wątpliwości, że komputer to:
Ø      nowoczesne narzędzia edukacyjne,
Ø      ogromne źródło wiedzy o otaczającej rzeczywistości, tym bardziej cenne o ile dziecko korzysta z niego rozwiązując napotykane sytuacje problemowe,
Ø      ułatwia zdobywanie wiedzy, motywuje do jej zdobywania, wyzwala wszechstronną aktywność dzieci, pobudza wyobraźnię i ich zainteresowania,
Ø      kształtuje cierpliwość, wytrwałość, samodzielność, logiczne myślenie, koordynację wzrokowo – ruchową,
Ø      rozwija spostrzegawczość, sprawność manualną, refleks, podzielność uwagi, pamięć, koncentrację,
Ø      pełni funkcję ćwiczeniową, jeśli zadania wykonywane samodzielnie przez dzieci służą utrwalaniu wcześniej poznanych wiadomości i umiejętności,
Ø      umożliwia usuwanie zaburzeń rozwojowych (np. dzieci ośmielają się, nabierają wiary we własne siły, równie chętnie jak pozostałe dzieci uczestniczą w zajęciach),
Ø      pełni funkcję wychowawczą, jeżeli stwarza dobre warunki oddziaływania na osobowość dzieci,
Ø      przygotowuje uczniów do życia w społeczeństwie informacyjnym.
 
W związku z powyższym od początku kontaktów z nowoczesnymi technologiami dziecko powinno przyzwyczaić się do służebnej” wobec siebie roli komputera. Komputer wraz ze swoim oprogramowaniem powinien być narzędziem wspomagającym rozwój dziecka. Dzieci bardzo szybko przyzwyczajają się do sytuacji, że „pracują” z komputerem. Ustawienie od początku właściwej relacji dziecko-komputer jest ważne i procentuje w przyszłości.
 
      Wykorzystywanie technologii komputerowych należy starannie zaplanować. Nie planujemy nauki obsługi programu, ale wykonywanie zadań z jego pomocą. Dziecko powinno mieć zawsze do wykonania ważne dla siebie zadanie, przy okazji niejako ucząc się „obsługi” wybranego programu. Jeżeli przy okazji rozwiązywania problemu uczniowie poznają jakieś konkretne narzędzie, to dobrze. Pamiętać należy, ze nie jest to nasz główny cel. Zajęcia zintegrowane, jak sama nazwa mówi, korelują z sobą różne obszary edukacji. Komputer może tutaj posłużyć też jako narzędzie do tworzenia pomocy, np. własnych kart pracy, krzyżówek, prezentacji multimedialnych, filmów, grafiki. Postarajmy się, by lekcje z komputerem nie odbiegały od tej idei.
  
      Małe dzieci powinny zawsze pracować przy bardzo dobrze przygotowanym stanowisku komputerowym. Nogi i ręce powinny być oparte, ekran powinien być ustawiony na wysokości oczu dziecka. Światło nie powinno odbijać się od ekranu. Należy również zwrócić uwagę na czas przebywania dziecka przed komputerem. Nauczyciel powinien zadbać, aby były robione przerwy, najlepiej aby był ruch na świeżym powietrzu. Pamiętajmy, że praca z nowoczesnymi technologiami pozwala wykorzystywać także inny sprzęt, niż sam komputer, czyli urządzenia przenośne, takie jak: aparat cyfrowy, kamera cyfrowa, dyktafon, czy telefon komórkowy.
      Bezpieczeństwo dzieci wykorzystujących w swej pracy technologie jest najważniejsze. Musimy zadbać zarówno o bezpieczeństwo fizyczne, jak i psychiczne ucznia. Praca przy komputerze powinna być cały czas nadzorowana przez nauczyciela. Ani na chwilę dziecko nie powinno być pozostawione same sobie, szczególnie, gdy komputer jest podłączony do Internetu.
      Nauczycielu używaj z dziećmi komputera tylko wówczas, gdy to jest naprawdę niezbędne. Korzystaj z gier, jako atrakcyjnej dla dzieci formy przekazu, ale zawsze sam sprawdzaj, czego one mogą nauczyć i jakie umiejętności rozwinąć.
      Stosowanie nowoczesnych technologii w edukacji wczesnoszkolnej stał się koniecznością. Co jednak ma robić nauczyciel, aby wykorzystywać nowe technologie w sposób właściwy, pozwalający osiągnąć jak najwięcej korzyści edukacyjnych?
 
Poniżej znajduje się kilka wskazówek, które ułatwią nauczycielowi osiągnąć ten cel.
         Technologie komputerowe powinny umożliwiać integrację innymi obszarami edukacji i zabawą.
         Powinno zdiagnozować się umiejętności uczniów i dostosować programy nauczania w celu umożliwienia pracy nad wyrównywaniem szans edukacyjnych dzieci
         Należy dostosować zadania do zainteresowań dzieci.
         Proponowane aplikacje powinny uczyć
         Nauczyciel powinien stawiać na aktywność uczniów, wspierać ich kreatywność i umiejętność samokształcenia.
         Należy zachęcać dzieci do prowadzenia dyskusji z uczniami i kształtować umiejętność współpracy.
         Dziecko powinno mieć kontrolę nad przebiegiem zajęć.
         Aplikacje nie powinny zawierać treści opartych na przemocy czy stereotypach.
         Należy zwracać uwagę na bezpieczeństwo dzieci.
         W edukację należy zaangażować rodziców.
 
 
Zajęcia komputerowe a podstawa programowa edukacji wczesnoszkolnej
 
CELE KSZTAŁCENIA – WYMAGANIA OGÓLNE
Celem edukacji wczesnoszkolnej jest wspomaganie dziecka w rozwoju intelektualnym, emocjonalnym, społecznym, etycznym, fizycznym i estetycznym. Ważne jest również takie wychowanie, aby dziecko w miarę swoich możliwości było przygotowane do życia w zgodzie z samym sobą, ludźmi i przyrodą. Należy zadbać o to, aby dziecko odróżniało dobro od zła, było świadome przynależności społecznej (do rodziny, grupy rówieśniczej i wspólnoty narodowej)oraz rozumiało konieczność dbania o przyrodę. Jednocześnie dąży się do ukształtowania systemu wiadomości i umiejętności potrzebnych dziecku do poznawania i rozumienia świata, radzenia sobie w codziennych sytuacjach oraz do kontynuowania nauki w klasach IV-VI szkoły podstawowej.
 
TREŚCI NAUCZANIA KLASA I SZKOŁY PODSTAWOWEJ
Zajęcia komputerowe. Uczeń kończący klasę I:
1) posługuje się komputerem w podstawowym zakresie: uruchamia program,
korzystając z myszy i klawiatury;
2) wie, jak trzeba korzystać z komputera, żeby nie narażać własnego zdrowia;
3) stosuje się do ograniczeń dotyczących korzystania z komputera.
 
TREŚCI NAUCZANIA WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE NA KONIEC KLASY III SZKOŁY PODSTAWOWEJ
Zajęcia komputerowe. Uczeń kończący klasę III:
1) umie obsługiwać komputer:
a) posługuje się myszą i klawiaturą,
b) poprawnie nazywa główne elementy zestawu komputerowego;
2) posługuje się wybranymi programami i grami edukacyjnymi, rozwijając swoje zainteresowania; korzysta z opcji w programach;
5) zna zagrożenia wynikające z korzystania z komputera, Internetu i multimediów:
a) wie, że praca przy komputerze męczy wzrok, nadweręża kręgosłup, ogranicza kontakty społeczne,
b) ma świadomość niebezpieczeństw wynikających z anonimowości kontaktów i podawania swojego adresu,
c) stosuje się do ograniczeń dotyczących korzystania z komputera, Internetu i multimediów.
 
ZALECANE WARUNKI I SPOSÓB REALIZACJI.
Sale lekcyjne powinny składać się z dwóch części: edukacyjnej (wyposażonej w tablicę, stoliki itp.) i rekreacyjnej (odpowiednio do tego przystosowanej). Zalecane jest wyposażenie sal w pomoce dydaktyczne i przedmioty potrzebne do zajęć (np. liczmany), sprzęt audiowizualny, komputery z dostępem do Internetu, gry i zabawki dydaktyczne, kąciki tematyczne (np. przyrody), biblioteczkę itp. Uczeń powinien mieć możliwość pozostawienia w szkole części swoich podręczników i przyborów szkolnych.
 
W klasach I-III szkoły podstawowej edukację dzieci powierza się jednemu nauczycielowi. Prowadzenie zajęć z zakresu edukacji muzycznej, plastycznej, wychowania fizycznego, zajęć komputerowych i języka obcego nowożytnego można powierzyć nauczycielom posiadającym odpowiednie kwalifikacje.
 
Zajęcia komputerowe. Zakres treści zawartych w tym obszarze edukacji wczesnoszkolnej budzi wiele obaw ze względu na nieraz zbyt skromne wyposażenie sal szkolnych. Zespół konstruujący podstawę programową miał tego świadomość. Umieszczenie w tym dokumencie zalecenia, aby podczas zajęć uczeń miał do dyspozycji osobny komputer z dostępem do Internetu, pomoże nauczycielom klas początkowych starać się o takie wyposażenie. Dotyczy to także zapisu, który mówi, że uczniom klas początkowych należy umożliwić korzystanie ze szkolnej pracowni komputerowej.
Zajęcia komputerowe należy rozumieć dosłownie jako zajęcia z komputerami, prowadzone w korelacji z pozostałymi obszarami edukacji. Należy zadbać o to, aby w sali lekcyjnej było kilka kompletnych zestawów komputerowych z oprogramowaniem odpowiednim do wieku, możliwości i potrzeb uczniów. Komputery w klasach I-III szkoły podstawowej są wykorzystywane jako urządzenia, które wzbogacają proces nauczania i uczenia się o teksty, rysunki i animacje tworzone przez uczniów, kształtują ich aktywność (gry i zabawy), utrwalają umiejętności (programy edukacyjne na płytach i w sieci), rozwijają zainteresowania itp. Uczniom klas I-III należy umożliwić korzystanie ze szkolnej pracowni komputerowej. Zaleca się, aby podczas zajęć uczeń miał do swojej dyspozycji osobny komputer z dostępem do Internetu.
 
 

 

 
Centrum Edukacji Nauczycieli w Koszalinie
Ruszczyca 16, 75-654 Koszalin, fax.347-67-15,
centrala (094) 347-67-10, sekretariat (094) 347-67-20
E-mail : cen@cen.edu.pl