XI 2024 Sensoryczne święta
Doradca metodyczny edukacji wczesnoszkolnej
Nasza neuroróżnorodność sprawia, że będąc w tym samym miejscu, o tym samym czasie zwrócimy uwagę z zupełnie różne informacje płynące ze świata zewnętrznego i ich interpretacja będzie również naznaczona indywidualnym stylem poznawczym, w tym profilem sensorycznym.
Czas, w którym w sklepach rozbrzmiewają kolędy, dzwoneczki, mikołajowe „ho, ho, ho”, wszystko się skrzy i świeci rozmaitymi barwami jest szczególnie trudny dla dzieci o atypowych profilach sensorycznych, bardzo łatwo o przebodźcowanie. Zastanów się ile razy widzisz zmianę zachowania dzieci gdy akcenty świąteczne pojawiają się w najbliższym środowisku? Zwykle obserwujemy różne formy nadpobudliwości.
Z jednej strony możemy mieć chęć odcięcia się od tej wielości bodźców, a z drugiej możemy dać się porwać temu kolorowemu, świątecznemu trendowi. Mądre zanurzanie dzieci w różnych bodźcach może łagodzić nadmierne reakcje na ich różnorodność i wielość. Warto wykorzystać ten czas do włączania w codzienną pracę z dziećmi wiedzę o działaniu naszych zmysłów. Przedstawię kilka propozycji zajęć wskazując na ich oddziaływanie na zmysły.
Przygotuj kolorowe lampki
Czasami lampki choinkowe i ich charakterystyczne migotanie (zapalanie i gaszenie w zaprogramowanym rytmie) bywają drażniące dla oczu dzieci. Przy chorobach neurologicznych mogą wyzwalać niepożądane reakcje, które w drastycznych przypadkach będą stanowić zagrożenie dla zdrowia. Alternatywą dla takich świateł jest stworzenie własnego łańcucha lampek. Opis wykonania łańcucha znajduje się na naszej Sieci dla nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej. Wystarczy postępować zgodnie z instrukcją, aby udekorować salę lekcyjną sznurem z lampek przygotowanych przez dzieci. Jeśli w klasie jest dziecko z nadwrażliwością na barwy ogranicz kolory lampek, możesz też stopniowo doczepiać te w innych kolorach.
Jak tu pachnie!
Jeśli nie masz możliwość wypiekania z dziećmi pierników w szkole, możesz zaproponować wspólne ich ozdabianie.
Ciekawą alternatywą będą „pierniczki z masy solnej” z dodatkiem przyprawy do pierników lub cynamonem. Dzieci zazwyczaj bardzo chętnie bawią się masami plastycznymi w klasie. Te, które nie mają nadwrażliwości dotykowej swobodnie będą zagniatać „ciasto”. Dodanie oryginalnych przypraw korzennych dodatkowo dostarczy bodźców węchowych i przybliży skojarzenia ze świętami Bożego Narodzenia. Takie „pierniczki” nie będą nadawały się do jedzenia, natomiast wysuszone będą piękną ozdobą choinki. Wyrabianie ciasta, jego rozwałkowywanie i wyciskanie kształtów pierniczków będą ponadto wspaniałym ćwiczeniem motoryki dłoni. Przy okazji z resztek ciasta można bawić się w lepienie kształtów liter i cyfr.
Zmaluj Mikołaja
W internecie dostępnych jest wiele obrazków konturowych z postacią lub portretem Mikołaja. Prócz wypełniania konturów kredkami, pastelami, plasteliną, czy farbami warto zaproponować dzieciom wylepienie brody Mikołaja watą, fragmentami styropianowych pianek stosowanych jako zabezpieczenie delikatnych przesyłek, ryżem lub paskami białej włóczki. Można też fragmenty kartki posmarować biała pastą do zębów i plastikowym widelcem narysować na powierzchni strukturę włosów lub zarys śnieżnych zasp. Brodę Mikołaja można też ozdobić ornamentami ze zrolowanej folii aluminiowej bądź bibuły. Folia aluminiowa, jako materiał nietypowy, dostarcza doświadczeń wzrokowych, słuchowych i dotykowych. Chropowata faktura może okazać się wyzwaniem dla naszych milusińskich, jej dotyk pobudza głębsze receptory.
Trochę śniegu
Nawet jeśli za oknem szaro-buro, to możemy pokusić się o przygotowanie sztucznego śniegu łącząc w równych proporcjach piankę do golenia (białą) z mąką ziemniaczaną. Łączenie tych dwóch składników jest już świetną zabawą. Gotowa masa daje możliwości lepienia bałwanków, śnieżek i stworzenia scenerii, którą można wykorzystać do tworzenia zimowych dekoracji ustawianych na parapetach. Dla dopełniania zimowych widoków można przymocować do szyb bezbarwną folię samoprzylepną klejącą stroną do wnętrza sali. W sklepach dostępne są różne płatki śniegu, można je również zrobić dzięki użyciu specjalnego dziurkacza. Warto przygotować drobne strzępki waty, transparentne anielskie włosy, drobno posiekaną folię holograficzną. Niech dzieci dowolnie układają wszystkie elementy na folii przytwierdzonej do okna. Ośnieżone szyby to piękny widok.
Śnieżna kula
Śnieżna kula działa podobnie do butelki sensorycznej. Potrząsana pozwala na obserwowanie wirujących drobinek – śniegu. Przygotuj mały słoik z zakrętką. Do wewnętrznej strony zakrętki przytwierdźcie figurki ulepione przez dzieci z zastygającej masy plastycznej lub takie przygotowane z koralików do prasowania PYSSLA. Mogą to być bałwanki, choinki, sanki. Wsyp do słoiczka trochę białych i holograficznych elementów takich jak: brokat, płatki śniegu, gwiazdki, skrawki folii, kuleczki styropianu. Nalej do słoiczka przezroczystej oliwki dla dzieci lub wody. Zakręćcie wspólnie słoiczki i gotowe! Można cieszyć się własną śnieżną kulą. Taka kula może być też świątecznym upominkiem dla członka rodziny lub przyjaciela.
Torebki sensoryczne
Torebki sensoryczne są łatwe do wykonania i dzieci aktywnie z nimi pracują. Mają wiele zastosowań. Mogą przydać się w czasie nauki pisania liter lub cyfr. Doskonalą motorykę mała, integrację oko-ręka, dostarczają bodźców czuciowych. Pobudzają ciekawość dzieci, bo można w nie wkomponować element tajemnicy. Aby zrobić zimową torebkę sensoryczną wystarczy przygotować woreczek strunowy, kilka łyżek przezroczystego żelu (np. do włosów, oliwkę żelową) i samoprzylepną taśmę bezbarwną, którą dodatkowo zabezpieczymy zapięcie woreczka. I tu należy zaangażować kreatywność. Gdy już wlejemy żel do torebki możemy dorzucić tam małe bąbelki kreatywne, styropianowe kulki, brokat, piasek, pociętą folię itp. Można też zabarwić żel na nieprzezroczysty kolor – ciemny granat, czerń. Jeśli przytwierdzimy na spodzie torebki koszulkę biurową to będziemy mieli pomoc wielokrotnego i zróżnicowanego użytku. Można umieścić w sztywnej koszulce kontur litery i polecić dzieciom wodzenie po śladzie palcem. Gdy przygotujemy na karcie ilustrację zielonej choinki możemy polecić dzieciom przesuwania znajdujących się w żelu pomponów kreatywnych, by powstała choinka z bombkami. Można też przygotować kartki ze zbiorami lub działaniami matematycznymi i poprosić dzieci, by w zbiorach umieściły odpowiednia liczbę wskazanych elementów (np. pomponiki, srebrne gwiazdki) lub pod działaniem utworzyły ilustrację do niego.
Święta to czas świateł i zapachów. Uruchamiając własną wyobraźnię możemy przygotować dzieciom mnóstwo zabaw, które dostarczą bogactwa doznań sensorycznych i będą stymulować ich percepcję i przetwarzanie.
