Doradca metodyczny edukacji wczesnoszkolnej
Układ nerwowy dziecka rozpoczynającego naukę w szkole znajduje się w trakcie ciągłej przebudowy. Dzieci z klas młodszych często doświadczają trudności w regulacji emocji i koncentracji. Zabawy sensoryczne są doskonałym narzędziem, które pozwala im:
Wprowadzenie prostych aktywności sensorycznych do codziennej pracy w klasie może znacząco poprawić atmosferę, ułatwić naukę i wspierać rozwój społeczno-emocjonalny uczniów. Dlatego chciałabym zaproponować kilka zabaw sensorycznych, które można zastosować w ramach przerw śródlekcyjnych lub zajęć – aktywności o charakterze artystycznym.
Jako nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej i terapeuta ręki oraz SI dostrzegam liczne korzyści zabaw sensorycznych. Wśród nich można dostrzec:
Chciałabym zaproponować różne aktywności wspierające rozwój integracji sensorycznej, które można zastosować w klasie.
Ścieżka sensoryczna
Zalety: Wspiera rozwój równowagi, świadomości ciała i reguluje napięcie.
Przebieg: Ułóż na podłodze różne materiały: kawałki dywanu, folię bąbelkową, piasek w pojemniku (sprawdzają się głębsze tacki, spody od prostokątnych pudełek do przechowywania piasku lub wieka od kartonów po papierze ksero wyłożone folią), gąbki, kamyczki/żwirek akwarystyczny, pocięty papier z niszczarki do dokumentów, szyszki, wycieraczka trawa.
Dzieci przechodzą boso lub w skarpetkach, opisując wrażenia.
Butelki spokoju (glitter bottles)/ butelka złości
Zalety: Stymuluje wzrok. Pomaga w wyciszeniu i koncentracji uwagi.
Przebieg: Przygotuj plastikowe butelki (najlepiej takie ok 200 ml z szeroką nakrętką, np. po smoothie) napełnijcie je wodą, dosypcie brokatu i kolorowymi koralikami. Dzieci potrząsają butelką i obserwują, jak brokat wiruje i powoli opada. Możesz wytłumaczyć dzieciom, że tak się dzieje też z naszymi emocjami. Gdy jesteśmy wzburzeni, zdenerwowani czujemy, że nasze emocje wirują, jak brokat w butelce. Ale gdy usiądziemy i spokojnie zaczniemy oddychać nasze emocje uspokoją się i zaczną opadać delikatnie jak brokat na dno butelki.
Zabawy z plasteliną lub ciastoliną
Zalety: Rozwija motorykę małą i działa relaksująco. Wspiera rozwój kreatywności.
Przebieg: Praca z masami plastycznymi jest bardzo satysfakcjonująca dla dzieci. W internecie znajdziemy mnóstwo pomysłów na masy plastyczne do różnej konsystencji. Ugniatanie, wałkowanie, lepienie figur można wykorzystać jako początek zajęć z edukacji polonistycznej lub matematycznej (np. lepienie kulek i liczenie, wypełnianie masą konturów litery).
Ćwiczenia oddechowe z rekwizytem
Zalety: Uczy kontroli oddechu, wspiera regulację emocji.
Przebieg: Oddech jest bardzo istotnym narzędziem regulacji emocji. Wspiera również rozwój mowy. Polecam wszystkie zabawy oddechowe. Można zaproponować dzieciom zabawy w parach z piłeczką pingpongową – dzieci kucają z boku ławki i dmuchają piłeczkę do siebie. Dzieci dmuchają na piórko, aby utrzymać je w powietrzu. Mogą też dmuchać przez słomkę na kawałek papieru, przesuwając go po stole.
Kącik sensoryczny w klasie
Zalety: Daje poczucie bezpieczeństwa i możliwość samoregulacji.
Przygotowanie: Zaplanuj kącik w cichym zakątku sali, z dala od głównych tras przejścia i okien. Zapewnij poczucie prywatności poprzez lekkie zasłony, parawan lub namiot sensoryczny. Zorganizuj mały stolik lub szafeczkę z materiałami typu: piasek kinetyczny, gniotki, piłeczki antystresowe, kolorowe kamienie, maskotki obciążeniowe, kocyk, szczotki, gąbki o różnej fakturze. Poinstruuj dzieci, że mogą korzystać z kącika w chwilach napięcia.
Zabawy ruchowe z elementami równowagi
Zalety: Wspiera koordynację, równowagę i koncentrację.
Przebieg: Zadbaj o to, aby w sali znalazły się taśmy, skakanki lub lina. Ułóż z nich trasę i poleć dzieciom chodzenie po linie ułożonej na podłodze. Możesz też zaproponować chodzenie z woreczkami na głowie.
Sensoryczne opowieści ruchowe
Zalety: Łączy wyobraźnię, ruch i emocje. Daje wiele satysfakcji z dobrej zabwy.
Przebieg: Nauczyciel opowiada historię (np. „idziemy przez las”), a dzieci wykonują ruchy: skakanie przez kałuże, wspinanie się na drzewo, czołganie przez tunel. Można podzielić dzieci na grupy i przypisując im różne role uaktywniać je różnych etapach opowiadanej historii.
Tu i teraz na 5 (pięć)!
Zalety: Pozwala skupić się na tu i teraz, przenieść myślenie na poziom odczuć zmysłowych. Technika jest pomocna w redukowaniu napięcia emocjonalnego.
Przebieg: Postaraj się by rozemocjonowanie dziecko usiadło przed tobą po turecku na podłodze. Takie zejście na podłogę już wpływa na oddech. Teraz poproś, by dziecko spojrzało na swoją dłoń i wymieniło pięć rzeczy, które teraz widzi, cztery, które słyszy, trzy których może dotknąć, dwie, które czuje (nosem), jedną której smak czuje w ustach.
O czym warto pamiętać przy wprowadzaniu aktywności sensorycznych w pracy z grupą? Oto kilka rad:
Zabawy sensoryczne to nie tylko forma relaksu, ale także skuteczne narzędzie wspierające rozwój dzieci w klasach 1–3. Dzięki nim uczniowie uczą się regulować emocje, rozwijają motorykę i integrację sensoryczną, a nauczyciele zyskują spokojniejszą, bardziej skoncentrowaną grupę.
