Poza klasą, bliżej świata
Edukacja outdoorowa w najmłodszych klasach, to nauka przez doświadczenie, która wykorzystuje naturalne środowisko jako przestrzeń dydaktyczną. Z badań wynika, że zapamiętujemy tylko 10% tego co usłyszymy, 20% z tego co zobaczymy, 40% tego, o czym porozmawiamy i aż 90 % tego, co samodzielnie zrobimy. Zatem nauczyciele, rozwijając dzieci holistycznie – fizycznie, społecznie, emocjonalnie i intelektualnie, powinni planować zajęcia, nie tylko w szkolnych murach, ale także te ciekawsze i atrakcyjniejsze zajęcia w terenie. Sprzyja to przede wszystkim zdrowiu, ale i rozwojowi kreatywności, umiejętności miękkich i pozytywnym relacjom w obcowaniu z naturą.
Zajęcia powinny odbywać się w naturalnym otoczeniu – na terenie przed szkołą, w najbliższym parku, ogrodzie czy lesie – co umożliwia dzieciom bezpośrednie obserwacje i doświadczanie przyrody. Często może opierać się na pracy zespołowej, ucząc dzieci komunikacji, rozwiązywania problemów i podejmowania decyzji. Działania takie to gry i zabawy ruchowe, sadzenie drzewek, sprzątanie terenów zielonych czy tworzenie ogrodów przyszkolnych. Zajęcia na przykład w lesie sprawiają, że obniża się poziom kortyzolu, czyli hormonu stresu. Ponadto obniża się poziom ciśnienia tętniczego. poprawia się nastrój. Nie bez znaczenia jest także poprawa procesów myślowych.
Tworzenie prac inspirowanych naturą to – np. rysowanie pejzaży, malowanie kamieni, czy kompozycje z kasztanów, żołędzi jarzębiny, orzechów, liści, mchów czy gałązek. Szkoła Podstawowa nr 4 imienia Zdobywców Kosmosu w której pracuję, położona jest w wyjątkowym miejscu. Otaczają ją stare drzewa, których liście i owoce można wykorzystać do tworzenia wyjątkowo pięknych mandali. Stworzone kompozycje są nie tylko estetyczne, ale też ekologiczne, bo są tworami efemerycznymi (rozsypują się, lub zostają zwrócone naturze). To propozycja wspaniałej zespołowej pracy, podczas której nasi uczniowie uczą się rozpoznawać liście i owoce tych drzew i krzewów, ptasie piórka, elementy przyrody ożywionej i nieożywionej. To także czas, aby lepiej poznać siebie i móc ze sobą współpracować, co jest bardzo cenne we współczesnym świecie. Takie zajęcia kształtują relacje z naturą i pozytywnie wpływają na postawy dzieci wobec środowiska naturalnego. Ponadto, mogą przyczynić się do poprawy samopoczucia, bo zajęcia na świeżym powietrzu, są bardzo lubiane przez dzieci i mogą stanowić współczesną profilaktykę chorób cywilizacyjnych.
Pola nadziei – hospicjum im. Maksymiliana Kolbego przy naszej szkole, to wspaniałe miejsce i zarazem poletko, które co roku wiosną zamienia się żółte, kwitnące żonkilami serce. Rokrocznie jesienią uczniowie naszej szkoły dosadzają cebulki, aby za kilka miesięcy, w marcu lub w kwietniu podziwiać pachnące kwiaty. Ta uczniowska sprawczość, to piękna przyrodnicza lekcja empatii i odpowiedzialności, w której dzieci uczą się, że nawet drobne gesty – jak posadzenie cebulki żonkila – mogą mieć ogromne znaczenie. Każda roślina staje się symbolem pamięci, solidarności i wsparcia dla osób chorych. To także doświadczenie pokazujące, że wytrwałość i cierpliwość prowadzą do dobra i piękna: najpierw praca jesienią, potem oczekiwanie zimą, a wreszcie radość z efektów wiosną. W ten sposób uczniowie doświadczają, że ich zaangażowanie zmienia otoczenie – zarówno to materialne (kwitnące poletko), jak i duchowe (umacnianie wspólnoty, budowanie postawy otwartości i wrażliwości na potrzeby innych).
Inną propozycją zajęć w edukacji outdoorowej może być gra „Przyrodnicze bingo”. Do jej przeprowadzenia potrzebne będzie kartonowe opakowanie po jajkach. Na wewnętrznej stronie wieczka dzieci przyklejają kartkę z narysowanymi lub naklejonymi obrazkami przedstawiającymi wybrane elementy przyrody. Ilustracje, lub napisy mogą przygotować samodzielnie – np. kamień, mech, kora, szyszka, kasztan, jarzębina, kwiat czy fragment gleby. Zadaniem uczestników jest odnalezienie w terenie wskazanych obiektów i umieszczenie ich w przegródkach swojego pudełka. Dziecko lub drużyna, która jako pierwsza skompletuje wszystkie elementy, zdobywa tytuł „Przyrodniczego tropiciela”.
Kolejną propozycją aktywności terenowej jest tworzenie „Liścioludka”. Do wykonania tej pracy potrzebne będą: drewniany patyczek (np. wykałaczka do szaszłyków), różnokolorowe liście, a także dobre nastawienie i odrobina wyobraźni. Zadaniem dzieci, jest kolejno nakładanie znalezionych liści na patyczek, tak aby powstało „ciało” postaci. Głowę ludka można wykonać z kasztana, szyszki lub żołędzia. Na zakończenie dzieci mogą ozdobić twarz swojego bohatera, wykorzystując markery, plastelinę albo korektor w płynie. Liścioludki mogą później w sali, służyć jako kukiełka, która opowiada przyrodnicze historyjki, o tym gdzie była, co robiła, kogo spotkała i co widziała.
Edukacja outdoorowa w najmłodszych klasach, otwiera przed dziećmi przestrzeń do odkrywania świata poprzez bezpośrednie doświadczenie, ruch i kontakt z naturą. To inwestycja w ich rozwój emocjonalny, społeczny i poznawczy, która z pewnością zaprocentuje w postaci samodzielności, kreatywności i wrażliwości na otaczające środowisko, do której szczerze zachęcam.
Przyrodnicze skarby - karta do do bingo - POBIERZ
