Katarzyna Fiebiger - doradca metodyczny edukacji wczesnoszkolnej
Kalendarz nie zapomina, czyli jak wprowadzać dzieci w świat godzin i dat w klasach 1-3
Czas i wydarzenia można zapisać w kalendarzu, dla siebie lub potomnych, bo każda nasza chwila w życiu jest niepowtarzalna i nieodwracalna. Nowy rok i pierwszy miesiąc – styczeń skłania czasem do postanowień noworocznych, podsumowań, ale także planów i nadziei związanych z tym, co nadejdzie. Rytm dni, tygodni, miesięcy i lat trzeba rozumieć i przewidywać, a my powinniśmy naszym uczniom przybliżyć to w najbardziej przystępny sposób. Ważne jest, aby dzieci rozumiały, jak odczytywać daty i jakie są następujące po sobie dni tygodnia, miesiące i pory roku. Aby umiały odczytywać godziny nie tylko na zegarach elektronicznych, ale także na tych analogowych. Jak to robić w sposób atrakcyjny i skuteczny? Przede wszystkim, kalendarz i zegar wskazówkowy wiszą w mojej klasie, w widocznych i dostępnych dla uczniów miejscach. Codziennie dyżurni zmieniają datę i głośno ją wypowiadają, zapisując ją każdego dnia przy temacie lekcji w zeszycie. Przy okazji czasem jest dużo śmiechu, kiedy odczytują, kto danego dnia ma imieniny. Daty uczymy się zapisując je na różne sposoby. A zatem znakami arabskimi, rzymskimi, ale także słownie nazwę miesiąca. Na początku każdego dnia warto zaczynać lekcję od pytania: „Jaki dzisiaj dzień?” lub „Którego dzisiaj mamy?”, „Jaki dzień był wczoraj, a jaki będzie pojutrze?”. Można także zapytać: „Jakie dni są przed/po poniedziałku?” lub „Którego wypada w środę?”. Pomaga to utrwalić dni tygodnia. Można stworzyć rymowanki lub piosenki, które pomogą uczniom zapamiętać kolejność dni. Tą stworzyła AI.
Poniedziałek, wtorek, środa
Potem czwartek, piątek dodaj.
Mów sobota i niedziela
Tydzień ma już przyjaciela.
Utrwalaniu służyć mogą także zajęcia, które obejmują tworzenie klasowego kalendarza z wyciętymi dniami, miesiącami i wydarzeniami w roku. Dzieci, mogą na przykład przypinać karteczki z nazwami miesięcy, lub ilustracjami charakterystycznymi dla danej pory roku. Na początku omawiania miesięcy warto wprowadzić pory roku i ich charakterystykę. Dzieci mogą mówić o tym, co się dzieje w przyrodzie w danym okresie, a także o ubraniach, które się wówczas nosi. Rozmawiając o kalendarzu, można uwzględnić ważne święta w roku, te ważne - państwowe i te mniej ważne, jak np.: Dzień Życzliwości, Dzień Czekolady, Dzień Tolerancji itp. To pomaga dzieciom lepiej orientować się w czasie.
Tworzenie własnych kalendarzy, to także sposób na skuteczną edukację. Można zaprosić dzieci do narysowania prostego kalendarza na dany miesiąc, zaznaczając szczególne dni, takie jak urodziny kolegów, święta, czy dni wolne. Moi uczniowie ze Szkoły Podstawowej Nr 4 im. Zdobywców Kosmosu w Koszalinie tworzyli swoje kalendarze z myślą o podarunku dla Babci i Dziadka. Kolorowali serduszka i dowolnie komponowali je z gotową kartką kalendarzową, którą można wygenerować tutaj na każdy rok i w różnych wersjach. Ze zużytych kartek kalendarzowych tworzyli własne gry planszowe. Recykling w czystym wydaniu, o którym więcej pisałam - tutaj.
Poznawanie zegara zawsze w pierwszej klasie warto rozpocząć od zegara analogowego, pokazując, jak odczytywać godziny i minuty. Dobrze jest, gdy dzieci mają możliwość „ręcznego” ustawiania wskazówek w zabawkowym, lub papierowym zegarze, gdzie wskazówki przymocowane są pinezką np. do korka. Na własne potrzeby, zakupiłam także pieczątkę z zegarem. W pierwszej klasie przy omawianiu liczby, uczniowie poznają pełną godziny zegarowe i rysując małą i dużą wskazówkę na swoim zegarze w zeszycie. Po opanowaniu zegara analogowego, wprowadzałam zegar cyfrowy. Ważnym jest, aby organizować gry, w których dzieci mają wskazać, jaka jest godzina na rysunkach zegarów, lub zadawać pytania typu: „Jaka będzie godzina za pół godziny?”
Ósma godzina poranek wstaje,
Słońce promienie na świat rozdaje.
Książki zeszyty, wszystko gotowe,
W głowach pomysły zupełnie nowe.
Śpieszmy się prędko, nie traćmy chwili,
Już ósma godzina uczniowie mili!
Ważne są także pojęcia związane z porami dnia. Uczymy dzieci, co oznaczają różne pory: rano, przed południem, po południu, wieczorem, w nocy. Dzieci mogą rozmawiać o swoich codziennych rytuałach i zajęciach o tych porach. Można opisać, co robimy o różnych porach dnia. Na przykład: „Co robisz rano?”, „Co robisz po szkole?”. To pomaga uczniom pojąć, jak czas rozplanowuje się w ich codziennym życiu. Określania czasu takie jak pół godziny, kwadrans: możemy utrwalać dając uczniom czas na określone zajecie i pokazując go, jak przemieszczą się wskazówki na zegarze. Zabawa „Co robimy w danym czasie?” –, w której dzieci wskazują, co się dzieje o danej godzinie, np. o 8 rano w szkole, o 12 w południe w parku, o 18 w domu itd. Inna zabawa, to: „Zegar w ruchu”. Chętne dziecko może przyjść do tablicy, ustawić zegar na daną godzinę, a reszta klasy zgaduje, która godzina została ustawiona. Moi uczniowie bardzo lubią, gdy czas odmierza przeznaczony na dane zadanie timer, który można ustawić tutaj.
Pomocną z pewnością może być tablica interaktywna. Można w niej korzystać z aplikacji, które umożliwiają dzieciom rozwiązywanie interaktywnych zadań dotyczących dni tygodnia, miesięcy, pór roku, czy odczytywania godziny. Używając kolorowych kart lub plakatów, dzieci mogą łączyć dni tygodnia z odpowiednimi obrazkami (np. słońce na dzień, księżyc na noc). W edukacji przyrodniczej, pomocny będzie także kalendarz pogodowy. Przez tydzień czasu, uczniowie wpisują datę, odczytaną z termometru temperaturę i rysują lub wpisują zjawiska pogodowe odpowiednimi gotowymi symbolami, lub wymyślonymi przez siebie.
Kluczowym elementem nauki o czasie i kalendarzu w klasach 1-3 jest połączenie teorii z praktyką. Dzieci uczą się najefektywniej, gdy mogą bezpośrednio pracować z materiałami, uczestniczyć w zabawach i wykorzystywać swoje codzienne doświadczenia. Regularne powtórki i angażujące ćwiczenia pomogą im lepiej przyswoić pojęcia związane z czasem.
Sobie i belferskiej rodzince, życzę w Nowym Roku dobrych i miłych i myśli, bo na to mamy realny wpływ. Te dobre, pozytywne, mogą mieć ogromny oddziaływanie na nasze życie. W psychologii i filozofii mówi się często o zasadzie przyciągania, lub sile umysłu. Nasze myśli kształtują sposób, w jaki postrzegamy rzeczywistość, a tym samym wpływają na nasz aktywizm, wybory i osiągnięcia. U mnie to działa i kiedy koncentruję się na pięknych wyobrażeniach, często dostrzegam więcej możliwości i łatwiej podejmuję kroki, by one się spełniły. I się spełniają…Zawsze… Czego i Państwu życzę !
Gry i plansze do pobrania:
