II 2026 O kompetencjach społecznych, obywatelskich i przedsiębiorczości

Renata Pietras - Pacynko

Doradca metodyczny wychowania przedszkolnego

Wprowadzenie kompetencji społecznych, obywatelskich i przedsiębiorczości wynikało z potrzeby lepszego przygotowania ludzi do funkcjonowania we współczesnym, dynamicznie zmieniającym się świecie. Sama wiedza teoretyczna przestała być wystarczająca – coraz większe znaczenie mają umiejętności praktyczne, postawy i zdolność adaptacji.

Rozwój technologii, globalizacja i zmiany na rynku pracy sprawiły, że: rośnie znaczenie pracy zespołowej, częściej zmieniamy zawód lub miejsce pracy, oczekuje się samodzielności i inicjatywy.

Dlatego systemy edukacyjne – m.in. w krajach Unii Europejskiej – zaczęły podkreślać znaczenie tzw. kompetencji kluczowych (np. w Zaleceniu Parlamentu Europejskiego i Rady z 2018 r.).

Kompetencje obywatelskie

Kompetencje obywatelskie wprowadzono, aby:

  • zwiększyć świadomość praw i obowiązków,
  • wzmacniać postawy odpowiedzialności i zaangażowania,
  • przeciwdziałać bierności społecznej,
  • budować społeczeństwo obywatelskie oparte na zasadach określonych w Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej.

Współczesne państwo demokratyczne potrzebuje obywateli aktywnych, świadomych i odpowiedzialnych.

Pracodawcy coraz częściej oczekują: umiejętności współpracy, komunikatywności, samodzielności, kreatywności i inicjatywy.

Kompetencje przedsiębiorczości

Kompetencje przedsiębiorczości uczą:

  • planowania działań,
  • zarządzania finansami,
  • podejmowania decyzji i oceny ryzyka,
  • przekształcania pomysłów w realne projekty.

Dzięki temu młodzi ludzie są lepiej przygotowani do prowadzenia własnej działalności lub aktywnego uczestnictwa w rynku pracy.

Wprowadzenie tych kompetencji miało także na celu: wzmacnianie samodzielności, rozwijanie umiejętności radzenia sobie z trudnościami, budowanie pewności siebie, uczenie odpowiedzialności za własne decyzje.

Kompetencje społeczne

Kompetencje społeczne to umiejętności pozwalające skutecznie funkcjonować w relacjach z innymi ludźmi. Obejmują m.in.:

  • umiejętność komunikacji (jasne wyrażanie myśli, aktywne słuchanie),
  • współpracę w grupie,
  • rozwiązywanie konfliktów,
  • empatię i rozumienie emocji innych,
  • budowanie relacji opartych na szacunku,
  • asertywność.

Dlaczego są ważne? Pozwalają efektywnie pracować w zespole, budować zdrowe relacje prywatne i zawodowe oraz radzić sobie w sytuacjach społecznych.

Wszystkie te kompetencje: społeczne, obywatelskie i przedsiębiorczość, są kluczowe zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym, ponieważ wpływają na jakość relacji, poziom zaangażowania społecznego oraz zdolność do osiągania sukcesów.

Przykłady zadań w pracy z dziećmi przedszkolnymi i w edukacji wczesnoszkolnej

Symulacja katastrofy ekologicznej: /uploads/r.pietras/Symulacja_katastrofy_ekologicznej.docx

Plan miasta do symulacji: /uploads/r.pietras/plan_miasta.jpg

Escape room kompetencji społecznych: /uploads/r.pietras/ESCAPE__ROOM__KOMPETENCJI__SPOECZNYCH.docx

Debata oksfordzka: /uploads/r.pietras/Debata_oksfordzka.jpg

Kręgi naprawcze: /uploads/r.pietras/Krgi_naprawcze.jpg

Mała konstytucja klasy: /uploads/r.pietras/Maa_konstytucja_klasy.jpg

Problem, pomysł, prototyp: /uploads/r.pietras/Problem_pomys_prototyp.jpg