II 2023 Kształtowanie orientacji przestrzennej

Renata Pietras-Pacynko

Doradca metodyczny wychowania przedszkolnego

Myślenie

Myślenie to zdolność tworzenia nowych informacji przez przetwarzanie informacji już posiadanych. Myślenie rozwija się jeszcze przed narodzeniem aż do wieku około 20-25 lat, potem już tylko doskonali się.

W rozwoju myślenia wyróżniamy trzy etapy:

I.     Myślenie zmysłowo-ruchowe (od urodzenia do około 3 lat)

II.    Myślenie konkretno-wyobrażeniowe (od około 3 lat do około 11-12
       lat)

       1. od 3 lat do około 6-7 lat – myślenie konkretno-wyobrażeniowe
           przedoperacyjne

       2. od około 6-7 lat do około 11-12 lat – myślenie konkretno-
           wyobrażeniowe operacyjne na konkretach (stopniowe
           kształtowanie się myślenia logicznego)

III.   Początki i rozwój myślenia słowno-pojęciowego, logicznego (około
       11-12 lat)

Ważne zasady:

  1. Każde dziecko rozwija się we własnym tempie.
  2. Pozwalaj dziecku zadawać pytania.
  3. Kluczowa rolę w uczeniu odgrywa: doświadczanie, przeżywanie, poznawanie świata wszystkimi zmysłami.
  4. Ciekawe zajęcia matematyczne (z punktu widzenia zdobywanych doświadczeń) to te, które są realizowane w przedszkolnym ogrodzie, na placu zabaw, w piaskownicy.
  5. Ważnym elementem niezbędnym w rozwoju matematycznym jest kształtowanie orientacji przestrzennej.
  6. Kształtowanie myślenia matematycznego to także zapoznawanie dziecka ze światem geometrii, umożliwianie dziecku poznawania miar długości, objętości i ciężaru.
  7. Niezwykle istotnym elementem w rozwoju myślenia matematycznego jest rozwój emocjonalny.

Planowanie treści matematycznych w ciągu roku:

Orientacja przestrzenna

Kompetencje, pomagające dzieciom lepiej orientować się w przestrzeni, powinno się kształtować zgodnie z prawidłowościami rozwojowymi przez cały okres wychowania przedszkolnego.

Treści kształcenia w zakresie orientacji przestrzennej obejmują następujące hasła:

  • Kształtowanie świadomości własnego ciała (nazywanie części ciała, wprowadzenie kierunków od osi ciała, umowy typu: to jest lewa strona, to prawa, to jest góra, to dół, to z przodu, to z tyłu itp.)
  • Poznawanie schematu własnego ciała, wytyczanie kierunków od osi swego ciała, ustalanie miejsca przedmiotu w stosunku do siebie.
  • Porozumiewanie się co do miejsca zajmowanego w przestrzeni: świadome poruszanie się w otoczeniu (np. idę w lewo, idę w prawo, przesuwam się do przodu itd.), określanie położenia przedmiotów względem siebie (np. jestem tu, a to jest po mojej prawej stronie).
  • Drugi człowiek i jego otoczenie: schemat ciała drugiej osoby, określanie położenia przedmiotów w stosunku do drugiej osoby.

                                                               

(rys. E. Gruszczyk-Kolczyńska "Matematyka w przedszkolu")

- Ćwiczenia ułatwiające dzieciom orientację na kartce papieru  

                                                             

                                                                                                 

                                    

(rys. E. Gruszczyk-Kolczyńska "Matematyka w przedszkolu")

REGUŁY:

  • lepiej pokazywać niż objaśniać (uczenie sytuacyjne),
  • każde dziecko musi osobiście gromadzić doświadczenia (musi samo doświadczać i samo ćwiczyć, nie wystarczy jak tylko patrzy),
  • dzieci muszą nazywać osobiste doświadczenia (kładę woreczek z lewej strony),
  •  nie uczyć „na siłę”
  • tworzyć przyjazną atmosferę, zachęcającą do nauki przez zabawę.